커뮤니티 게시판 글상세

Mario, Pokémon, Naruto hay những nhân vật game và anime nổi tiếng vốn chẳng xa lạ gì với hàng triệu người trên thế giới. Đối với nhiều thế hệ game thủ, đó là những nhân vật gắn liền với tuổi thơ, những buổi chiều ngồi trước màn hình, những lần đầu tiên khám phá một thế giới ảo hay đơn giản là những ký ức vui vẻ mà chúng ta vẫn nhớ nhiều năm sau này.

Thế nhưng thời gian gần đây, những biểu tượng ấy lại liên tục xuất hiện trong các meme và video mang nội dung chính trị từ các tài khoản chính thức của chính phủ Mỹ. Và điều đáng nói là phía Nhật Bản đã nhiều lần bày tỏ quan ngại về việc sử dụng các IP nổi tiếng như Mario, Pokémon và Naruto mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu.

Theo các thông tin được công bố, Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã nhiều lần yêu cầu phía Mỹ cân nhắc vấn đề này thông qua các kênh ngoại giao, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc cần có sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền khi sử dụng các nhân vật và tác phẩm có bản quyền. Đây không còn đơn thuần là câu chuyện về một meme trên mạng xã hội, mà đã trở thành vấn đề liên quan đến cách những biểu tượng văn hóa được sử dụng trong truyền thông chính trị.

Bạn có thể tìm hiểu thêm ở đây: https://mainichi.jp/articles/20260803/k00/00m/010/133000c

Tranh cãi càng trở nên đáng chú ý khi những nhân vật vốn gắn liền với giải trí lại được đặt cạnh các hình ảnh quân sự hoặc những thông điệp mang màu sắc chính trị. Một nhân vật mà người chơi từng biết đến qua những cuộc phiêu lưu vui vẻ bỗng xuất hiện trong một video nói về chiến tranh. Một biểu tượng anime vốn đại diện cho tinh thần phiêu lưu và tuổi trẻ lại bị đưa vào một thông điệp chính trị. Ranh giới giữa giải trí và tuyên truyền vì thế trở nên ngày càng mờ nhạt.

Vào tháng 3, tài khoản X chính thức của Nhà Trắng đã đăng một đoạn video kết hợp hình ảnh từ trò chơi Wii Sports với những gì dường như là cảnh quay quân sự về các cuộc không kích của Mỹ nhắm vào Iran trong Chiến dịch Epic Fury.

Và đây mới là điều đáng để chúng ta suy nghĩ.

Liệu một nhân vật mà hàng triệu người yêu thích có nên bị biến thành công cụ để truyền tải một thông điệp chính trị mà họ chưa bao giờ lựa chọn?

Meme vốn được sinh ra để tạo tiếng cười, kết nối cộng đồng và biến những hình ảnh quen thuộc thành một thứ ngôn ngữ chung trên Internet. Chính sự đơn giản, dễ hiểu và gần gũi ấy khiến meme trở thành một công cụ truyền thông cực kỳ mạnh.

Nhưng sức mạnh đó cũng chính là con dao hai lưỡi.

Khi một nhân vật đã quá quen thuộc được đặt vào một bối cảnh mới, người xem có thể lập tức nhận diện thông điệp mà không cần đọc quá nhiều. Đặc biệt với những thế hệ lớn lên cùng game, anime và Internet, hình ảnh quen thuộc có thể tạo ra phản ứng cảm xúc nhanh hơn nhiều so với một thông điệp chính trị thông thường.

Điều này không có nghĩa mọi meme chính trị đều là một hình thức "thao túng" người trẻ. Meme vẫn có thể là một phương tiện châm biếm, phản biện hoặc bày tỏ quan điểm chính trị hoàn toàn hợp lệ. Nhưng chính vì chúng có khả năng tiếp cận và tác động cảm xúc mạnh, việc sử dụng những nhân vật được hàng triệu người yêu mến cho mục đích chính trị cần được cân nhắc cẩn trọng hơn.

Đặc biệt, khi người sử dụng là một cơ quan chính phủ.

Bởi Mario không phải biểu tượng của một chính sách. Pikachu không đại diện cho một cuộc chiến. Naruto không được tạo ra để ủng hộ bất kỳ chính trị gia nào.

Chúng thuộc về một thế giới khác – thế giới của những câu chuyện, những cuộc phiêu lưu và trí tưởng tượng.

Đối với nhiều game thủ, một nhân vật như Mario có thể gợi nhớ đến chiếc máy Nintendo đầu tiên. Pokémon có thể là ký ức về những ngày tháng trao đổi Pokémon với bạn bè. Naruto có thể là một phần tuổi thơ của những người từng háo hức chờ từng tập anime mới.

Đó là những ký ức không thuộc về chính trị.

Vì vậy, khi những nhân vật ấy bị đưa vào các video chiến tranh, tranh luận chính sách hay thông điệp chính trị, cảm giác khó chịu của cộng đồng là điều hoàn toàn dễ hiểu. Không phải vì game thủ hay người hâm mộ không quan tâm đến chính trị, mà bởi họ không muốn những thứ từng mang lại niềm vui cho mình bị biến thành một phần của cuộc chiến chính trị trên mạng xã hội.

Vấn đề càng đáng quan tâm trong thời đại AI khi việc tạo ra những hình ảnh, video hay meme mới từ một nhân vật nổi tiếng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Một chính trị gia hoàn toàn có thể xuất hiện dưới hình dạng một nhân vật anime, một nhân vật game có thể được đặt vào một video chiến tranh, và chỉ mất vài phút để biến một biểu tượng văn hóa thành công cụ truyền tải bất kỳ thông điệp nào.

Khi công nghệ khiến việc tạo ra những nội dung như vậy trở nên quá dễ dàng, câu hỏi không còn chỉ là "Có thể làm được không?", mà phải là "Có nên làm hay không?"

Các công ty sở hữu IP đương nhiên có quyền bảo vệ thương hiệu của mình. Nhưng sâu xa hơn, đây còn là câu chuyện về việc chúng ta đối xử với những sản phẩm văn hóa mà hàng triệu người đã dành tình cảm như thế nào.

Game và anime từng cho chúng ta những ký ức đẹp.

Chúng cho chúng ta những người bạn ảo, những thế giới để khám phá, những nhân vật để yêu thích và đôi khi là một nơi để tìm đến sau một ngày mệt mỏi.

Đừng biến tất cả những điều đó thành công cụ phục vụ cho những cuộc tranh luận chính trị.

Mario có thể tiếp tục chạy qua những đường ống.

Pikachu có thể tiếp tục đồng hành cùng Ash.

Naruto có thể tiếp tục theo đuổi giấc mơ trở thành Hokage.

Hãy để họ được trở về đúng nơi họ thuộc về: những câu chuyện và ký ức đẹp của người hâm mộ.

Bởi đôi khi, trong một thế giới mà mọi thứ đều có thể bị biến thành thông điệp chính trị, điều chúng ta cần giữ lại không phải là một meme có bao nhiêu lượt xem, mà là quyền được nhớ về những nhân vật mình yêu thích mà không phải nhìn thấy họ đứng về một phe nào đó.

Bạn nghĩ sao? Các IP game và anime nổi tiếng có nên được sử dụng trong meme chính trị nếu không có sự đồng ý của chủ sở hữu, hay những nhân vật này nên được giữ khỏi các thông điệp chính trị để bảo vệ giá trị và ký ức mà chúng mang lại cho người hâm mộ?